Köpeklerde de insanlarda olduğu gibi demansa benzer bir tablo görülebiliyor. Veteriner hekimlikte bu durum genellikle bilişsel işlev bozukluğu sendromu ya da köpeklerde bilişsel işlev bozukluğu olarak adlandırılıyor. Özellikle 11 yaşın üzerindeki köpeklerde görülme ihtimalinin oldukça yüksek olduğu belirtiliyor.
Bu tablo, sahipleri için çoğu zaman yavaş ve zor fark edilen belirtilerle başlıyor. Köpeğin uyku düzeninin değişmesi, eskisine göre daha huzursuz davranması, sosyal ilişkilerinde farklılıklar göstermesi, ev içinde yönünü karıştırması ya da tanıdığı yerlerde kaybolmuş gibi davranması bu işaretler arasında yer alıyor.
Ancak yeni çalışma, bu belirtilere daha fiziksel ve gözle görülebilir bir ipucu ekliyor: ön bacak adımlarının kısalması.
BİLİM İNSANLARI İNCELEDİ
North Carolina State University araştırmacılarının yürüttüğü çalışmada, yaşlı köpeklerin yürüyüş biçimleri ve bilişsel performansları birlikte değerlendirildi. Araştırma kapsamında 88 yaşlı köpek incelendi. Çalışmaya hem dişi hem erkek, hem safkan hem de melez köpekler dahil edildi.
Köpeklerin çalışmaya alınabilmesi için ırkı ve boyutuna göre beklenen yaşam süresinin en az yüzde 75’ine ulaşmış olması gerekiyordu. Bu sayede araştırmacılar, gerçekten yaşlılık dönemine girmiş köpekler üzerinde ölçüm yapabildi.
Köpekler yalnızca yürüyüş açısından değil; fiziksel, nörolojik, fizyolojik ve ortopedik açıdan da değerlendirildi. Görme, işitme, hareket kabiliyeti, kas gücü ve kronik rahatsızlıklar gibi birçok değişken hesaba katıldı.
ÖN BACAKLARA DİKKAT
Araştırmanın en dikkat çekici sonucu, ön bacaklardaki adım uzunluğu ile bilişsel test sonuçları arasındaki bağlantı oldu. Köpeklerin ön bacak adımları kısaldıkça bilişsel test puanlarının da düştüğü görüldü.
Üstelik bu ilişki yalnızca yaşlanmayla açıklanmadı. Araştırmacılar, yaş ve kronik sağlık sorunlarını hesaba kattıktan sonra bile ön bacak adımlarındaki kısalmanın bilişsel gerilemeyle bağlantılı olduğunu belirledi.
İlginç olan nokta ise aynı etkinin arka bacaklarda aynı şekilde görülmemesiydi. Araştırmacılara göre bunun nedeni, ön ve arka bacakların hareket içindeki rollerinin farklı olması olabilir.
Köpeklerde arka bacaklar daha çok ileri doğru hareket etmeyi sağlarken, ön bacaklar yön değiştirme, denge ve frenleme gibi görevlerde daha fazla rol oynuyor. Bu nedenle beynin duyusal bilgileri işleyip hareketi koordine etme becerisindeki zayıflama, ön bacak hareketlerine daha belirgin yansıyabiliyor.
TEK BAŞINA TANI DEĞİL
Araştırmacılar bu bulgunun tek başına köpeklerde demans tanısı koymak için yeterli olmadığını özellikle vurguluyor. Çünkü yürüyüş değişikliklerinin birçok farklı nedeni olabilir.
Ön bacak adımlarının kısalması; eklem ağrısı, artrit, boyun problemleri, kas zayıflığı ya da başka ortopedik rahatsızlıklardan da kaynaklanabilir. Bu nedenle köpeğin yürüyüşünde belirgin bir değişiklik fark edildiğinde en doğru adım bir veteriner hekime başvurmak.
Yine de çalışma, yürüyüş biçiminin yaşlı köpeklerde bilişsel gerilemeyi takip etmek için kullanılabilecek pratik ve objektif bir işaret olabileceğini gösteriyor.
Araştırmada köpekler, 5 metrelik bir parkurda kendi hızlarında yürütüldü. Bu sırada onlara sözlü komut verilmedi ya da ödül mamasıyla yönlendirme yapılmadı. Ölçümler birkaç yıl boyunca altı ayda bir tekrarlandı.
EVDEN GÖZLEMLENEBİLİR
Bu bulgunun sahipler açısından önemli tarafı, özel bir cihaz gerektirmemesi. Köpeğin günlük yürüyüşündeki değişiklikler, evde ya da dışarıda dikkatli bir gözlemle fark edilebilir.
Yaşlı bir köpeğin adımlarının eskisine göre kısalması, yürürken daha kararsız görünmesi, dönüşlerde zorlanması ya da ön bacaklarını daha kısa mesafelerle kullanması veteriner kontrolü gerektirebilir.
Köpeklerde bilişsel işlev bozukluğunun kesin bir tedavisi bulunmasa da erken fark edilmesi yaşam kalitesi açısından büyük önem taşıyor. Uygun çevresel düzenlemeler, düzenli egzersiz, zihinsel uyarım, beslenme planı ve veteriner hekimin önereceği desteklerle sürecin daha iyi yönetilebildiği belirtiliyor.
Araştırmacılar, bu bulgunun yalnızca köpek sağlığı için değil, insanlarda demans araştırmaları için de önemli olabileceğini düşünüyor. Çünkü Alzheimer hastalığı ve bilişsel gerileme yaşayan insanlarda da yürüme hızının azalması ve adım uzunluğunun kısalması daha önce birçok çalışmada gündeme gelmişti.
Yeni çalışma, yaşlı köpeklerde yürüyüş düzeninin sadece kas ve eklem sağlığıyla değil, beyin sağlığıyla da yakından ilişkili olabileceğini gösteriyor.
